گروه جغرافیای ناحيه يك کرمانشاه
 

قالب میهن بلاگ تقویم جلالی


مقدمه

بسیاری ازبیابان های کشورما روزی جنگل ومرتع بوده اند که براثرعواملی که دراین تحقيق به آنها اشاره مي شود به صورت بیابان درآمده اند. یک سوم از خاک  کشورما را بيابان وشن زار تشكيل مي دهد. ازآنجايي كه جمعیت کشورما رو به افزایش است متناسب با اين افزايش جمعيت نياز به محصولات  كشاورزي و دامي نيز افزایش پیدا میکند وبراي دست يابي به اين هدف بايد به احياي بيابانها پرداخت بنابراين همكاري وكمك همه ي مردم در حفاظت و احیا و بهره برداری از این مناطق امری ضروری و انکارناپذیر است.

بعلاوه بیابان زایی یکی از مشکلات  بزرگ  جهان امروزاست برای کنترل و جلوگیری ازآن بايد به  يك سري اقدامات برنامه ریزی شده دست زد در این تحقیق سعی  شده تعریف  مشخصي از بيابان و بيابان زايي و بيابان زدایی داده شود.

خشك ترين و كم باران ترين بخش ناحيه ي خشك را بيابان مي نامند. دراين ناحيه تبخير وتعرق ساليانه بسيار زياد وزمان بارش نامنظم است، بطوري كه ممكن است همه ي بارش ساليانه طي چندساعت ياچند روزببارد. اغلب بارشها بصورت رگبار است واحتمال دارد مدتهاي طولاني هيچ بارشي در نواحي يادشده روي ندهد. بيابان به سرزمين لم يزرع و بدون پوشش گياهي با خشكي شديد هوا وچشم انداز ويژه ي آن اطلاق مي شود، در حالي كه كوير پديده اي است كه در بيابان مي توان آن رامشاهده كرد.

به نظر برخي از دانشمندان،بيابان لوت يكي ازكم باران ترين وخشك ترين نواحي جهان است اين بيابان وسيع  فاقد پوشش گياهي است و عواملي چون فرسايش بادي شديد و حركت ماسه هاي روان شرايط حادي را در آن بوجودآورده اند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بيابان کجاست ؟

بیابان مکانی است که به علت کمبود باران{البته کمبود باران به تنهای عامل وجود بیابان نيست

وبیابانها درنقاط  مختلف جهان تحت تاثیرعوامل متفاوتی هستند } و میزان رطوبت آن بسیار کم است وعلت این امردمای بالای بیابان است که تبخیر آب را بسیاربالا می برد. کمبود رطوبت نیز سبب ویژگی های دیگری شده است. به عبارت دیگرخاک،پوشش گیاهی،ناهمواری،حیات وحش، زندگی وفعالت انسان دراین مناطق دارای ویژگیهای خاصی است. بیابانها دچار کمبود آب، خاکی با حاصلخیزی کم وپوشش گیاهی فقیروکمبود جمعیت،فرسایش شدید و فاقد جریانهای آب دایمی است دربرخی بیابانها خاک آنها بصورت بالقوه حاصلخیزاست امابه علت کمبود آب وکمبود مواد آلی رشدی در آن صورت نمی گیرد. دربرخی از بیابانها نیز در فصول مساعد اندکی بارندگی رخ میدهدکه به رشدسریع گیاهان می انجامد وهمین طوربه راه افتادن جریان های آب سطحی اما در مدت خیلی کوتاهی پس از کم شدن رطوبت هوا،گیاهان ازبین می روند و آب ها نیز پس از مدتی به کلی از بین می روند. البته جریان های دایمی در مناطق خشک جهان از جارج حوضه ی این مناطق وارد می شود مانند رودهای نیل،کلرادو وسند. تفاوتهای ناشی از میزان بارندگی و تبخیر وتعرق بارندگی وتبخیرو تعرق درعرض های پایین جغرافیایی بیشتر ازعرضهای میانه وبالاست و میزان معینی از بارندگی  که برای تعادل محیط  لازم است در این مناطق وجود ندارد و در این مناطق به علت فقرپوشش گیاهی جریانهای آزادی مانند سطح اقیانوس دارد.دراین مناطق انرژی خورشیدی زیادی درطی روز جذب زمین می شود وبه علت فقرنم نسبی آسمان صاف درشبها به سرعت این انرژی از دست می رود ودارای شبهای سرد است و همچنین فرسایش بادی شدیدی را داراست وبا غبارهمیشگی همراه است قابل توجه است به علت فقر نم کافی تابش خورشید در زمینهای برهنه ی این مناطق انعکاس کور کننده دارد.

کوير

کویر منطقه ای است که خاک آن در اثر عوامل مختلف طبیعی و شرایط خاص جغرافیایی قدرت لازم رابرای رویش گیاه ندارد. به عبارتی خاک این مناطق قدرت تولیدخود راازدست داده است.

بطورمعمول یکی ازمهمترین عوامل خرابی زمینهای مناطق کویری،شورشدن آنهاست. در کویر براثربخارشدن آب ازسطح خاک،نمک از لایه های زیرین به سطح خاک منتقل می شود.

کویرپوشش گیاهی ندارد و درآنجازندگی برای موجودات زنده بسیار دشوار است. کویر به زمین مرده معروف است بنابراین احیا و زنده کردن آن دشوار است. سه منطقه کویری ایران عبارتند از دشت کویر،دشت لوت،دشت نمک.

صحرا فضایی است زنده برای زندگی اماصحرا زمانی به مشکل بدل می شودکه مناطق حاصلخیز بدلایل گوناگون،از جمله کمبود آب به کویربدل شوند. بسیاری ازانسانها براثر پیدایش صحراهای جدید،پایه های زندگی خود را از دست می دهند. اگر چه معمولاً خود انسانها باعث و بانی روند پیدایش صحراهای موجود هستند،برای نمونه از طریق از بین بردن جنگلها،استفاده بیش از حد از زمین های زراعتی و یا به کار بردن شیوه های غلط در آبیاری.

اقاليم خشک طبق تقسيم بندی کوپن

 

اقاليم بيابانی حاره و جنب حاره  BWh) )

اقالیم بیابانی حاره وجنب حاره تحت نفوذهوای پرفشارجنب حاره می باشند ودرتشکیل آنها نقش اساسی را فرونشینی توده های هوای خشک این عرضها به عهده دارد.علاوه  بر این جریانهای سردساحلی درپاره ای از نواحی این مناطق خشکی  راتشدید می کنند. به همین لحاظ این مناطق کمترین باران را در روی کره زمین دارند.نواحی بیابانی همانند نواحی سردقطبی شرایط زیستی بسیارنامساعدی دارند. مهمترین این نواحی را درمناطق حاره و جنب حاره ی (صحرا) در شمال آفریقا،(کالاهاری)درآفریقای جنوبی،(آتاکاما) درغرب آمریکای جنوبی،(بیابانهای استرالیا) بیابان تار در شمال غرب هندوستان،(سونورا) در شمال غربی مکزیک و بیابانهای جنوب غربی ایالات متحده تشکیل می دهند.

دراین نواحی واگرایی افقی حاصل ازهوای پرفشار مانع تشکیل جبهه های باران زا می گردد.

درجه حرارت:

ازویژگیهای اقالیم بیابانی حاره وجنب حاره در مقایسه با اقالیم گرم و مرطوب اختلاف زیاد در دامنه تغییرات سالانه دماست.این میزان آگاهی به 10تا20درجه سانتیگراد می رسد.

آسمانهای صاف،زمین لخت وعور،فقرشدیدنم نسبی عواملی هستند که دریافت و بازتاب انرژی

حاصل ازتابش های خورشیدی را دردوره های گرم وسردتسهیل می کنند.اختلاف درجه حرارت بین شب و روز دردوره های مختلف سال به حدود15 تا 20 درجه و در مواردی به 35 درجه سانتیگراد می رسد.

اقليم بيابانی در سواحل خنک غربی منطقه حاره(Bwk)

اقاليم نيمه خشک حاره (Bsh) (استپ های گرم )

نواحی تحت نفوذاقالیم نیمه خشک حاره وجنب حاره به حالت کمربندی ازشمال ومشرق و جنوب بیابانهای حاره را که درهسته های پرفشارقراردارنداحاطه کرده اند وبه واسطه ی همین موقعیت خودتاحدودی درمعرض تهاجم ونفوذتوده های باران زا وطوفانهای وابسته به آنهاقرارمی گیرند.

شرایط اقلیمی نیمه خشک منطقه ی وسیعی را درشمال آفریقابین شرایط اقلیمی صحرادرجنوب و اقلیم مدیترانه ای در شمال اشغال کرده است. این منطقه در زمستان تحت  تاثیر جریان هوای کم فشارمدیترانه ای وحتی نفوذ جبهه ی قطبی تا لبه ی شمالی خود قرار می گیرد. نظیر این شرایط استپی رامیتوان درجنوب استرالیا،بین النهرین،عربستان وبخشهایی ازجنوب ایران،آسیای جنوب غربی،شمال غربی مکزیک ونواحی مجاور به بیابانهای ایالات متحده مشاهده کرد.اصولاً طبیعت باران در نواحی خشک ونیمه خشک متغیر است. وگاهی ازسالی به سالی و از دوره ای به دوره دیگرتغییرات قابل ملاحظه ای درمیزان آن رخ می دهد.این امردرگذشته های دوربزگترین مشکل برنامه ریزی برای عمران کشاورزی و زندگی دراین مناطق بوده است.به طورکلی مناطق استپی حاره و جنب حاره جهان دارای دو رژیم متفاوت بارندگی سالانه بر اساس موقعیتهای جغرافیایی خود می باشند.

1-استپهایی با بارندگی زمستانی (Bshs)

2-استپهایی دارای بارندگی تابستانی (Bshw)

اقاليم خشک و نيمه خشک عرضهای ميانه ( Bwk ،Bsk )

بيابانها و استپهای سرد:

ویژگیها:

1-درجه حرارت:این اقالیم دارای تابستانهای گرم تابسیارگرم وزمستانهای سردتابسیارسرد می باشد. فرارسیدن بهارناگهانی است وسرعت افت وخیز دمابه مراتب ازاقالیم مرطوب بيشتر است. ازاین روتغییرات دمابه صورت سالانه وفصلی وهم بطورروزانه درآنهازیادوقابل ملاحظه است.به ویژه دامنه تغییرات نهایی دما اختلاف حداکثرمطلق و حداقل مطلق بسیارزیاداست.به طوری که حداقل مطلق دما دراین مناطق تامنفی45وحداکثرتامثبت 38 درجه سانتیگراد مشاهده شده است. درتابستانها به علت بلندی روزها وزمان طولانی تابش آفتاب نفوذتوده های هوای حاره ی بری، شفافیت هواوفقرنم درجه حرارت بالامیرودولی درزمستان به علت حاکمیت توده های هوای سرد بری و هجوم توده های قطبی درجه حرارت افت می کند.

2-بارندگی : اقالیم خشک و نیمه خشک سرد بعلت موقعیت جغرافیایی و دوری از اقیانوسها و موانع     کوهستانی واحاطه ی بعضی ازحوزه های آن بانواحی فوق العاده مرتفع و ازطرف دیگرگسترش و نفوذ جریان هوای پرفشارفصلی در همه حواشی این اقالیم به جز طرف استوایی دردوره سرد سال هماننداقالیم خشک ونیمه خشک حاره از ریزشهای جوی زیاد محروم می باشند.             بااینکه میزان بارندگی دراین اقالیم درمقایسه با اقالیم دیگرکمتر است ولی به علت پایین بودن دما وتبخیر وتعرق نسبتاً کمتربرای رشدگیاهان مساعد تراست زیرا درنواحی تحت نفوذ دما و تبخیر و تعرق کمتر درحدود 150تا200میلیمترنیازآبی محیط را برای رشد پاره ای از گیاهان در ارتفاعات ودامنه های خنک تأمین می کند.

اقاليم بيابانی عرضهای ميانه(Bwk)

اقالیم بیابانی عرضهای میانه نواحی پست باحوضه های بسته ای را در درون قاره ها تحت تأثیر نفوذخود دارندوشامل قسمتهایی از حوضه تارودشت گپی،بیابان کالاهاری و بیابانهای قزل قوم و قره قوم،بخشهایی ازایران درقاره آسیاوبخشی ازحوضه بزرگ درغرب آمریکاوپاره ای ازنواحي کوچک دیگروسایرقاره هاست.این نواحی اغلب مناطق سایه بارانی دوراز اثر دریاها می باشد و تحت تأثیر توده های هوای فرونشینی هستند.

اقاليم نيمه خشک عرضهای ميانه(Bsk)

این اقالیم در اغلب نواحی همانند کمربندی بیابانهای عرضهای میانه را در بر گرفته اند.و منطقه انتقالی بین بیابان ومناطق نیمه مرطوب به شمارمی روند. یکی از وجوه تمایز مناطق تحت نفوذ این اقالیم،سکونت واسکانوفعالیتهای گوناگون انسان درآنهاست.تغییرات شرایط اقلیمی که عمدتاً نتیجه انحراف وتغییرپذیری بارندگی بویژه درجهت منفی دراین اقالیم میباشد،استقرارو فعالیتهای انسان را توأم باپذیرش بلایای عظیم اقتصادی می کند.زیراتوالی سالهای مرطوب،باعث سرمایه گذاریها وگسترش مرزهای کشاورزی و فعالیتهای گوناگون و توسعه دامداری دراین نواحی می گردد ولی سالهای خشک متعاقب این شرایط که به کرات مشاهده شده است، مصیبتهای ناگواری راسبب می شود.

نواحی خشک و نيمه خشک و بيابانی در ايران

نواحی خشکناحیه ی خشک چاله های مرکزی ایران راالبرز، شرق زاگرس و دامنه های جنوبی زاگرس تا خلیج فارس دربرمی گیرد.میانگین بارش سالانه این ناحیه154میلیمتر است که حدود 56درصدآن درفصل زمستان می بارد.این ناحیه گسترده ترین ناحیه بارشی کشوراست. به همین جهت میانگین سالیانه بارش ازتنوع مکانی بالایی برخوردار است.

قسمتهای مرکزی این ناحیه دردشت کویر،دشت لوت و چاله جازموریان بسیارخشک هستند و به طرف قسمتهای حاشیه مقدار بارش افزایش می یابد.

بارندگی تابستان در همه جای ناحیه به  استثنای قسمت جنوب شرقی صفر است. فقط  در جنوب شرقی ناحیه درفصل تابستان به هنگام ورودتوده هوای موسمی و بالاتر رفتن پرفشارجنب حاره ای آن براثرصعود همرفتی بارش صورت می گیرد.عمده ترین ویژگی این ناحیه بی نظمی بارش است.

آب و هوای بيابانی داخلی: درمرکزوشرق ایران حکم فرماست که دمابسیاربالا،تبخیرزیاد،اختلاف دما در شب وروزوتابستان وزمستان و بارندگی کم است.

آب وهوای بيابانی کناره ايی : کناره های خلیج فارس ودریای عمان را دربرمیگیرددراین نواحی دمای هوا با لا وبارندگی کم است امابه دلیل وجودرطوبت ناشی ازدریااختلاف درجه حرارت دما درشب و روزو بین فصول زیاد است ودرفصل تابستان به دلیل گرمی زیاد هوا وتبخیر آب دریا هوا گرم و مرطوب می شود وبه صورت شرجی درمی آید که بسیار آزاردهنده است.

آب و هوای نيمه بيابانی : درکوهپایه های البرزوزاگرس وجودداردبه طوری که هرچه ازنواحی داخلی  وکناره ایی به سمت کوهپایه های البرز وزاگرس پیش میرویم مقداربارش بیشتر و دوره ی گرما کوتاه ترمی شود که به آن آب وهوای نیمه بیابانی کوهپایه ای نیز گفته ناهمواری های ناحیه ی بيابانی و نيمه بيابانی :سرزمینهای پست ناحیه ی بیابانی ونیمه بیابانی عبارت است ازدشتهایی مانند دشت کویر و دشت لوت و جلگه های مانند خوزستان در فاصله ی کوه های پراکنده ی ناحیه ی بیابانی ونیمه بیابانی شن زارها،نمک زار هایی دیده می شودکه دریاچه ها وتالاب ها ی آن غالبا شور است و وسعت آنها در طول سال تغییر میکند زیرا در فصل سرد سال با افزایش بارندگی پر آب می شود و درفصل گرما آب آنها کم وخشک می گردد وگاهی جای آب را نمک زار می گیرد .

تالاب ها: برکه های مصنوعی یا طبیعی هستند دایم یا موقت،آب ساکن یاجاری،شیرین یا شوردارند تالاب ها دارای تنوع زندگی جانوری هستند و محل زندگی آبزیان،دوزیستان،خزندگان،صدف ها، پرندگان آبزی و گیاهان آبی می باشد.

پوشش گياهی: درنواحی بیابانی ونیمه بیابانی دوره گرماطولانی است.میزان بارش باران و برف کم است ورشد گیاه بادشواری هایی روبه رواست. با وجود شرایط طبیعی دشواری که برای رویش گیاه در این ناحیه وجود دارد بعضی از گیاهان مقاوم می توانند درناحیه بیابانی رشد کنند .

در بیشتراین نواحی پوشش گیاهی استپ وجود دارد. در استپ گیاهان کوتاه قد و درختچه های خارداربافاصله ازهم روییده اند. درمناطق بیابانی درختانی با ریشه های بلند و قوی مانند نخل، گز،پسته وحشی می روید.

حفظ درختان و پوشش گیاهی در این ناحیه اهمیت زیادی دارد زیرا به علت قطع درختان و کندن بوته ها و چرای بیش از حد دامها بخش های بزرگی از این ناحیه به بیابان تبدیل شده است. با کشت گیاهان و نهال هایی که با شرایط طبیعی این ناحیه سازگاری داشته باشند می توان از رخ دادن مواردی چون ازبین رفتن پوشش گیاهی،گسترش بیابانها وفرسایش خاک جلو گیری کرد. 

زندگی جانوری: دراین ناحیه به دلیل سختی شرایط زندگی تعداد وگونه های جانوری کمتر است. در ناحیه بیابانی بعضی ازحیوانات پر طاقت بهتر می توانند شرایط نامساعد را تحمل کنند.

جمعيت: بیشترقسمتهای این نواحی کم جمعیت است تراکم جمعیت درناحیه ی بیابانی ونیمه بیابانی یکسان نیست. جمعیت این ناحیه درکوهپایه ها به ویژه دامنه های البرز وزاگرس متمرکز است. مهاجرت دراین نواحی بسیارزیاد است.

زندگی روستايی:زندگی روستایی برپایه عواملی چون آب کافی آب وهوای مساعد وخاک قابل کشت استواراست. در این ناحیه عوامل ذکر شده به اندازه کافی و مورد نیازوجود ندارند.

یکی از مهمترین مشکلات کشاورزی در این ناحیه کمبود آب است. درگذشته کاریز یا قنات نقش مهمی درتامین آب این نواحی داشته است امروزه بستن سد بر روی رودها در نواحی کوهستانی مجاوریا کندن چاه های عمیق و نیمه عمیق آب این ناحیه را تامین می کند.

زندگی شهریدر ناحیه بیابانی و نیمه  بیابانی به سبب کمبود آب و خاک زندگی شهری نسبت به زندگی روستایی ازرونق بیشتری برخورداراست.نواحی شهری پرجمعیت بیشتردر کوهپایه ها به وجود آمده اند. سه شهرتهران،مشهد واصفهان که درناحیه کوهپایه ای قرار گرفته اند به ترتیب پرجمعیت ترین شهرهای کشورهستند.درنواحی پست این ناحیه نظیر جلگه ی خوزستان نیزشهر ها به دلیل وجد معادن توسعه یافته اند.

کشاورزی و دامپروری: مهمترین محصول کشاورزی ناحیه بیابانی و نیمه بیابانی گندم و جواست. که بیشتردرکوهپایه هاکشت می شوند.زیرانوع خاک کوهپایه هاحاصلخیز وآبرفتی است. واین ناحیه برف و باران بیشتری دارد. پنبه ، چغندر و نیشکر از محصولات صنعتی این منطقه هستند. میوه های ناحیه بیابانی ونیمه بیابانی بیشترآنهایی هستندکه که با گرما وخشکی سازگاری داشته باشندمثل خرما، پسته مهمترین محصول صادراتی کشاورزی ایران است که مقدارزیادی ازآن در استان کرمان تولیدمیشودو ازمحصولات این ناحیه است.دراین ناحیه دامپروری به علت نامساعد بودن آب وهوا،کمبود چراگاه با مشکلاتی روبه روست. بیشتردر بخشهای بیابانی گوسفند وبزدر کوهپایه های مناطق معتدل تر نگهداری می شود.

معادن : درنواحی بیابانی و نیمه بیابانی معادن زیادی وجود دارند. نفت وگازچاه های خوزستان و کناره های خلیج فارس به وسیله لوله به پالایشگاه وکارخانه های پتروشیمی کشور فرستاده می شود. و بخشی ازآن نیز به کشورهای خارجی صادرمی گردد. دراین ناحیه زغال سنگ و فلزاتی مانند آهن مس استخراج می شود.

صنايع : دراین نواحی صنایع بزرگی چون کارخانه ذوب آهن ومجتمع فولاد مبارکه درنزدیکی شهر اصفهان وکارخانه های ماشین سازی درشهرهای اراک و تبریز قرار دارند. از صنایع این ناحیه می توان به صنایع ریسندگی بافندگی وپتروشیمی اشاره کردوهمچنین به سبب رواج دامپروی در نواحی نیمه بیابانی و تولید پشم کافی صنعت قالی بافی دربسیاری ازمناطق این ناحیه رونق دارد ویکی از راه های درآمد مردم است.

حفظ  آب و خاکخاک خوب ومقدار آن  کافی دو عامل اساسی  اولیه در هر کوشش برای افزایش محصو لات  کشاورزی است. حاصلخیزی زمین ومراقبت دایم از خاک تماماً بستگی به آبی دارد که سراسر یک مزرعه را تحت پوشش قرار می دهد.

راه کارها : 1- کنترل آب 2- حفظ آب 3- کود دهی زمین.

انواع فرسايش در مناطق بيابانی

فرسايش خاک:قسمت قابل ملاحظه ای از زمینها پیوسته بخاطرعدم استفاده ی درست آنها از بین می روند. نقایص کلی کار شامل جابجایی کاشت، چرای بیش از حد دام، تخریب هه جانبه جنگل، کاشت یک گونه بذردرسالهای متوالی وعدم استعمال کودهای حیوانی وشیمیایی است.فاسدشدگي خاک که نتیجه ی این قبیل بهره برداری های غیراصولی است که می توانند منجر به تخریب آن توسط باد ومتفرق شدن آن شوند.

فرسايش  بادی :  فرسایش بادی درغالب اراضی مسطح ویا دارای ناهمواری که دارای خاک سبک هستندو در طول دوره های اقلیمی خشک ذرات آن از هم جدا می شوند روی می دهد. این خاکها و خاکهای ماسه ای دارای ترکیبات گیاهی پوسیده هستند و ذرات آنها حالت چسبندگی ندارد این خاکهای سطحی شکسته وبه صورت نرم درمیایند دراین مناطق در جایی که مانعی برای شکستن نیروی بادوجود ندارد خاکهای سطحی به عمق 7تا10سانتی متر از جا کنده و برده می شود.

 

راه کار:درجاهایی دیگرانواعی ازتکنیکهای موجود این امکان را به وجود می آورد سبزه زارهای نیمه خشک بدون بیم از فرسایش باد به زیر کشت روند آب مورد نیاز را بر روی زمین اسپری (spray) یاافشان کرده، خاک سطحی را خیس و از تبدیل شدن آن به گرد و خاک جلوگیری می کنند.استفاده ازحصارها وکمربندهای پناهگاهی درختی که نقش باد شکن رادارند فشارواردباد را کاهش میدهد وازهمه مهمتر زمینها را به صورت نواریا قطعات باریک و با حالت دورانی کاشت نشده باقی می گذارند چنین روشهایی اطمینان خاطر را به وجودمی آورد که محدوده های بزرگ خاکی از زمینها از تاثیر طولانی مدت وزش باد در امان می مانند.

 

فرسايش وروقی:این فرسایش حاصل رطوبت گرفتگی زیاد ذرات خاک است ودربرگیرنده جابجایی کم وبیش یکنواخت خاک دریک مزرعه شیب دارمی شودبعدازبارشهای طولانی هرذره زیر خاک دارای یک پوسته مرطوب می شود که نقش یک قطعه روغن کاری شده را بازی می کند به این طریق دانه زیرخاک تدریجا به تحت تاثیرنیروی جاذبه شناور واز شیب ها سر خورده وپایین می آید.

راه کار: درزمان حال می توان جهت جلوگیری از فرسایش ورقی به انجام اقداماتی مبادرت ورزید از جمله این اقدامات شخم های افقی یا عمودبرشیب است که به صورت یک الگوی افقی شیاری درمی آید این روش رطوبت گرفتگی فوقانی خاک را می کاهد .

فرسايش مجرايی :  این فرسایش درنتیجه حرکت آب باران روی زمینهای بایردرمسیر یک مجرای مشخص روی میدهد این حالت ممکن است درارتباط با توپوگرافی مساعد زمینهای قابل کشت بر اثر کاشت زمین با شیوه ای خاص اتفاق افتد برای مثال شیارهای ایجاد شده بر اثر شخم که هم جهت با شیب زمین می باشندبعد از بارانهای شدید شکافهایی ایجاد می کنند که به مجراهای آبی خطرناک تبدیل می شوند مجراهای مشابهی ممکن است که حرکات رشته ای گله ای بطور مداوم از روی یک قطعه زمین می گذرند ایجاد شود .

راه کار: هنگامی که فرسایش مجرایی شکاف ایجاد کند اصلاح مجدد آن مشکل می شود با اینحال مجراها را می توان با سدهای خاکی یا سنگی یا سیمانی مهار کرد این وضعیت سبب می شود تا گل ولای برروی هم جمع شده ومجراها را تدریجا پرکند در همین حال بوته ها وعلف های کاشته شده در شیب مجرا ها خاک را ثابت نگاه می دارد .

عدم حفاظت جنگل ها ومراتع :وقوع آتش سوزی مداوم زیرا آتش سوزی درنتیجه خشکی و وزش بادها ی گرم ویا ممکن است توسط افرادی که وارد جنگل می شود ویا آتشفشانها، قطع درختان. قطع شاخه اتفاق افتد

راه کار:یکی ازراههای حفظ این جنگلهاوضع قوانین بازدارنده ورعایــت آن توسط مسِؤلین محلی  وافرادی است که درانواع مختلف ازآنهااستفاده می کنندوضع قوانین وجلوگیری از تخریب جنگل ها که دراصطلاح محلی قرق نامیده می شود ودرصورت پیگیری سبب احیاءاین اماکن می گردد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 2-

عامل بیابان زایی

تأثیر

اثر محیط

دیگر تأثیرات

اثر نهایی

 

 

 

1- تأثیرات اقلیمی

بارندگی کمتر

افزایش دوره و طول خشکسالیها

 

افزایش گرمای جهانی، دمای زیادتر،تبخیر بیشتر،کاهش تراکم و بارندگی

 

خشک شدن منابع آب

 

 

بارندگی کمتر

 

 

 

از بین رفتن گیاهان

 

 

کاهش گیاهان محافظ خاک

بیابان زایی

 

 

2- افزایش دامها

در برخی نواحی تعداد دامها نسبت به 35 سال گذشته 40% افزایش داشته است

چرای بیش از حد و نابودی گیاهان محافظ خاک

 

توانایی رشد دوباره گیاهان کاهش می یابد.

 

خاک در معرض فرسایش قرار می گیرد=»بیابان زایی

3- رشد جمعیت:

- رشد تعداد جمعیت

 

 

- افزایش جمعیت از طریق ورود مهاجراناز مناطق جنگزده یا قحطی زده

کشاورزان مجبور میشوند برای تأمین غذای عده ی بیشتر بر زمین های زراعی فشار بیاورند و سیستم کشت را تغییر دهند.

نیاز فزاینده به چوب برای سوخت و ساختمان سازی

کشت و زرع بیش از حد و کاهش حاصلخیزی خاک

 

 

 

 

از بین رفتن جنگل

از بین رفتن پوشش گیاهی و خاک های زراعی

 

 

 

از بین رفتن جنگل و پوشش های محافظ خاک

 

افزایش تبخیر از خاک

 

 

 

بیابان زایی

افزایش خطر فرسایش خاک

 

 

 

 

 

بيابان زايی:

پيشروي بيابانها، فروسائي زمين در نواحي خشك، نيمه خشك و مناطق نيمه مرطوب را در برمي گيرد وعوامل دخيل در پيدايش آن در وهله اول فعاليتهاي انساني و تغييرات آب و هوا مي باشد. شايان ذكراست كه پيشروي بيابانها به مفهوم توسعه بيابانهاي از پيش موجود نيست. اين فرآيند در حقيقت به اين دليل رخ مي دهدكه اكوسيستمهاي نواحي خشك كه بيش ازيك سوم كره زمين را در برميگيرند شديداً درمعرض استفاده بيش ازحدوعدم بهره برداري صحيح اززمين قراردارند. فق، عدم ثبات سياسي، جنگل زدايي و تخريب جنگلها، چراي بيش از حد دامها و روشهاي نامناسب و نادرست آبياري همگي ميتواندبه كاهش ميزان حاصلخيزي زمين بيانجامد.پيشروي وتوسعه بيابانها زندگي بيش از 250ميليون نفررا درسراسرجهان مستقيماً تحت تاثيرقرارداده ودرعين حال زندگي قريب يك ميليون نفررا دربيش ازصد كشور به مخاطره مي اندازد، مردمي كه اكثراً درفقيرترين، محرومترين وضعيفترين كشورها به لحاظ مسائل سياسي به سرمي برند.

 

بيابان زدايی

سطح جهانی

بيابانزدايي به منظور تضمين حاصلخيزي درازمدت درمناطق مسكوني نواحي مربوطه، ضروري است. متاسفانه تلاشهايي كه در همين  راستا در گذشته صورت پذيرفته همگي به شكست انجاميده و معضل فروسائي زمين در سراسر نقاط  دنيا رو به وخامت گذارده است. به دنبال نياز به يافتن راهكاري تازه دولتهاي170كشورجهان، در ماه مارس سال2002ميلادي به كنوانسيون بيابانزدايي سازمان ملل و متحد پيوسته اند.

هدف ازانعقاد اين كنوانسيون ارتقاء اقدامات موثرازطريق برنامه هاي محلي مبتكرانه و نيزهمكار يهاي حمايتي بين المللي است.به موجب اين كنوانسيون هرگونه تلاش درجهت محافظت از زمينها ي مناطق خشك دردرازمدت انجام خواهدگرفت چرا كه عوامل دخيل درپيدايش اين فرآيند،متعدد و درعين حال بسيارپيچيده مي باشد و پهنه گسترده اي را در بر مي گيرد كه مسائلي نظير الگوهاي تجارت جهاني وروشهاي ناپايدارمديريت اراضي را درخود جاي داده است.

سطح ملی

برخي ازتغييرات نظيرسيستمهاي اجاره زمين،تقويت زنان،كشاورزان، چوپانهاتنها ازعهده  دولتها ساخته است.درضمن دولتهاميبايست به موسسات غيرانتفاعي اجازه دهنددرزمينه تدارك و آمادگي  برنامه هاي اجرايي  نقشي مهم را ايفا نمايند بر خلاف تمامي تلاشهاي گذشته، برنامه هاي اجرايي مي بايست با ساير خط مشي هاي  ملي در راستاي توسعه پايدار هماهنگ و يكپارچه و با هرگونه تغييرات وشرايط محيطي سازگار باشد. مضاف بر آن توجه دولتها به مسائلي نظير رشد وافزايش آگاهي،افزايش ميزان تحصيلات وبرنامه هاي آموزشي دركشورهاي در حال توسعه و توسعه يافته معطوف است.

 

راههای مبارزه با بيابان زايی

1- تثبیت ماسه های روان ازطریق کاشتن گیاهان وایجادبادشکن بادیواره های ازبوته ها و گیاهان خشک و سرشاخه ها به صورت نوارییا شطرنجی روی تپه ها ی ماسه ای.

2- پاشیدن مالچ نفتی روی ماسه های روان برای جلوگیری از حرکت آنها

توانهای محيطی نواحی گرم و خشک

1- ساعات آفتابی زیاد

2-   آسمان صاف و درخشان

3-   وسعت زیاد و کمی جمعیت

4-   انرژی آفتاب

5-   معادن

6-   محیط دست نخورده

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتيجه گيري

کویر،بیابان ومناطق خشک ونیمه خشک درسراسردنیاپراکنده شده اند.وهر کدام دارای خاص خود می باشند اما درهمه آنها امرکمبود آب نم نسبی وخاک غنی امری واحداست  که به ترتیب ازکویر تا مناطق خشک و نیمه خشک از شدت آن کاسته میشود.

با این که این مناطق دچارمشکلات برآمده از متوازن نبودن محیط طبیعی هستنداما تأثیرانسان نیز در این مناطق قابل  توجه است. اقدامات اشتباه ساکنین حاشیه بیابان و مناطق  نیمه خشک باعث پیشروی بیابانها(بیابان زایی)می شود. این اقدامات که باعث افزایش فرسایش می شودعبارتند از: چرای بیش از حد دامها ، کندن بوته ها و شخم نامناسب و غیره .

البته فرسایش دراین مناطق انواع مختلفی داردماند فرسایش بادی،ورقی،مجرایی و غیره که انسان  باعث تسهیل آن می شود. روشهای نیز برای مقابله با آن وجود دارد.مانند پاشیدن مالچ نفتی.

بیابانها دارای استعدادهای بالقوه ای هستندکه بااستفاده ازتکنولوژی روزمیتوان ازآن استفاده کرد.

امروزه شهرهای بزرگی در این مناطق ساخته می شوند.

بیابان ها برای زندگی بشر مشکلات زیادی را در پی دارند و محیط آنها بسیار شکنده است اما در عین حال دارای مزایا و ویژگیهای مفید زیادی هستند خصوصاً امروزه که جهان با مشکل کمبود زمین وذخایر انرژی رو به رو است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع

 

1- دکتر علیجانی،بهلول،آب و هوای ایران،انتشارت پیام نور چاپ هفتم 1385

2- دکتر نظری،علی اصغر،مبانی علم جغرافیا،انتشارات پیام نور

3- دکتر جعفرپور،ابراهیم،آب و هوای کره زمین،انتشارات پیام نور چاپ سوم 1381

4- دکتر شایان،سیاوش،جغرافیای سال اول راهنمایی

5- ادنیگتون،جان .م.کاربرد علم اکولوژی در کاهش اثرات سوء توسعه، انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست تهران 1376

6- مهندس بیات،داریوش،مهندس علی پور؛غلام رضا،ابادی بیابان ابادی ایران،انتشارات دفتر ترویج و مشارکت مردمی ، تهران 1379

7- داسمن،ر.ف،زمین درخطراست،ترجمه ی دکتر محمود بهزاد،کتابهای جیبی،تهران 1355

8- شایان،سیاوش،مسایل جهان امروز،مجموعه مقالات در مجله رشد جوان،9-1378-

9- کریستوفر،جی. بارو،اصول وروشهای مدیریت محیط زیست،ترجمه مهرداد رودی،نشر کنگره،تهران،1380

 

 

[ شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388 ] [ 17:32 ] [ گروه آموزش جغرافياي ناحيه يك كرمانشاه ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

آغاز سال تحصيلي جديد را خدمت شما بزرگواران تبريك مي گويم و توفيق روز افزون شما را از خداوند منان خواستارم.

گروه جغرافيا آماده شنيدن نظرات وپيشنهادات شما عزيزان در سال تحضيلي جديد مي باشد.
----------------------------------------
اعضای گروه :فریبرز احمدی و پری نیک کردار
کلینک مجازی
سخنی ازبهشت